ریزش مو بعد از زایمان؛ علت و راهکارهای بازگشت تراکم مو

بعد از به دنیا آمدن نوزاد، بسیاری از مادران با یک نگرانی تازه روبرو می شوند؛ دسته دسته مو روی برس، حوله و بالش. این اتفاق آنقدر رایج است که تقریبا هیچ مادری از آن در امان نمی ماند، اما همین رایج بودن باعث نمی شود نگرانی کمتر شود. اگر شما هم این روزها با ریختن موهای خود دست و پنجه نرم می کنید، خبر خوب این است که در اکثر موارد، این ریزش موقتی است و با شناخت علت و انتخاب روش درمانی درست، تراکم موهایتان به حالت قبل باز می گردد. دکتر بیتا ساقی سال هاست با این دغدغه مادران تازه زایمان کرده روبرو بوده و در این مقاله قصد داریم علت دقیق این پدیده، مدت زمان آن و موثرترین راهکارهای بازگشت تراکم مو را با شما در میان بگذاریم.

چرا بعد از زایمان موها می ریزند؟

برای فهمیدن ریزش مو بعد از زایمان، باید ابتدا به دوران بارداری برگردیم. در طول نه ماه بارداری، سطح هورمون استروژن در بدن به شکل چشمگیری بالا می رود. این افزایش هورمونی باعث می شود چرخه طبیعی رشد مو که معمولا شامل سه فاز رشد، استراحت و ریزش است، دستخوش تغییر شود؛ به این معنا که موها بیشتر از حد معمول در فاز رشد باقی می مانند و ریزش طبیعی روزانه که به طور معمول بین پنجاه تا صد تار مو است، به شدت کاهش پیدا می کند. نتیجه این تغییر، موهایی پرپشت تر و ضخیم تر در دوران بارداری است که خیلی از خانم ها از آن به عنوان یکی از خوشایندترین تغییرات بارداری یاد می کنند.

اما این وضعیت پایدار نیست. بعد از زایمان، سطح استروژن به سرعت به حالت قبل از بارداری برمی گردد و همین افت ناگهانی هورمونی باعث می شود موهایی که در طول ماه ها در فاز رشد نگه داشته شده بودند، به طور همزمان وارد فاز ریزش شوند. این پدیده در اصطلاح پزشکی تلوژن افلوویوم نام دارد و معمولا بین دو تا چهار ماه پس از زایمان شروع می شود، هرچند در برخی مادران زودتر یا دیرتر رخ می دهد.

نقش هورمون ها و عوامل دیگر در تشدید ریزش مو

اگرچه افت استروژن مقصر اصلی است، اما عوامل دیگری هم می توانند شدت این ریزش را بیشتر کنند. کم خوابی های پی در پی، استرس ناشی از مراقبت از نوزاد، تغییر رژیم غذایی و کاهش وزن سریع بعد از زایمان، همگی می توانند روی سلامت فولیکول های مو تاثیر بگذارند. از طرف دیگر، بارداری معمولا با کاهش ذخایر آهن و ویتامین دی همراه است و اگر این کمبودها بعد از زایمان جبران نشوند، ریزش مو شدت بیشتری پیدا می کند. مسائل تیروئیدی که گاهی بعد از زایمان بروز می کنند نیز یکی دیگر از دلایلی است که باید در بررسی این ریزش مورد توجه قرار بگیرد.

نکته جالب این است که شیردهی به تنهایی عامل ریزش مو نیست؛ آنچه باعث ریزش می شود همان نوسان هورمونی است، هرچند برخی مادران گزارش می دهند که با پایان دوران شیردهی، ریزش موهایشان هم کاهش یافته است. این موضوع احتمالا به دلیل تثبیت مجدد چرخه هورمونی بدن است، نه اثر مستقیم شیردهی.

تفاوت ریزش موی طبیعی بعد از زایمان با ریزش موی نگران کننده

یکی از سوالاتی که بیشتر مادران می پرسند این است: از کجا بفهمم ریزش موهایم طبیعی است یا نیاز به بررسی پزشکی دارد؟ پاسخ به این سوال به چند نکته بستگی دارد.

علائمی که باید جدی گرفته شوند

اگر ریزش مو تنها در حد افزایش تعداد تارهای روی برس یا در حمام باشد و کل سر به یک اندازه نازک تر شده باشد، احتمالا با همان تلوژن افلوویوم طبیعی روبرو هستید. اما اگر متوجه لکه های کاملا بدون مو در نقاط خاصی از سر شدید، یا ریزش بیش از دوازده ماه ادامه پیدا کرد، یا با خارش و قرمزی پوست سر همراه شد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید و به پزشک مراجعه کنید. این علائم می توانند نشانه ای از آلوپسی آندروژنتیک، کم کاری تیروئید یا کمبودهای شدید تغذیه ای باشند که نیاز به تشخیص و درمان تخصصی دارند.

ریزش مو بعد از زایمان تا کی ادامه دارد؟

به طور معمول، این ریزش از ماه دوم تا چهارم بعد از زایمان آغاز شده و طی شش تا دوازده ماه به تدریج کاهش می یابد. اکثر مادران متوجه می شوند که حدود یک سال پس از زایمان، تراکم موهایشان تا حد زیادی به حالت قبل بازگشته، هرچند رشد مجدد موهای کوتاه و کرکی در اطراف خط رویش مو ممکن است چند ماه بیشتر طول بکشد. صبر و مراقبت مناسب در این بازه زمانی، نقش بسیار مهمی در سرعت بازگشت تراکم مو دارد.

راهکارهای خانگی برای کاهش ریزش مو و تقویت تراکم

پیش از رسیدن به روش های تخصصی، چند اقدام ساده در خانه می تواند روند ریزش را کند کرده و به سلامت موهای باقی مانده کمک کند:

• استفاده از شامپوهای ملایم و بدون سولفات که فولیکول مو را تحریک نمی کنند
• اجتناب از بستن موی خیس یا استفاده از کش های محکم که فشار مضاعف روی ریشه مو وارد می کنند
• کاهش استفاده از سشوار داغ و اتو مو در این دوران حساس
• تغذیه متعادل با تاکید بر پروتئین، آهن، روی و ویتامین های گروه ب
• ماساژ منظم پوست سر برای بهبود گردش خون در ناحیه فولیکول ها

این اقدامات به تنهایی ریشه مشکل هورمونی را برطرف نمی کنند، اما می توانند از تشدید ریزش جلوگیری کرده و شرایط بهتری برای رشد مجدد مو فراهم آورند.

چه زمانی باید به متخصص پوست و مو مراجعه کرد؟

اگر بعد از گذشت یک سال از زایمان همچنان با ریزش قابل توجه مواجه هستید، یا اگر نازک شدن مو آنقدر زیاد شده که پوست سر از لابه لای موها دیده می شود، وقت آن رسیده که کمک تخصصی بگیرید. در چنین شرایطی، ارزیابی دقیق سطح آهن، ویتامین دی و هورمون های تیروئید همراه با معاینه بالینی پوست سر می تواند علت واقعی مشکل را مشخص کند. درمان ریزش مو در پاسداران این امکان را فراهم می کند که بر اساس نتایج آزمایش و بررسی وضعیت فولیکول ها، یک برنامه درمانی اختصاصی و متناسب با شرایط بدنی هر مادر طراحی شود.

روش های کلینیکی برای بازگشت تراکم مو

وقتی ریزش مو از حالت طبیعی خارج شده یا مادر تمایل دارد روند بازگشت تراکم را سرعت ببخشد، چند روش درمانی کلینیکی وجود دارد که بسته به شدت ریزش و شرایط پوست سر انتخاب می شوند.

انتخاب هر یک از این روش ها باید با نظر پزشک و پس از بررسی وضعیت سلامت مادر، به خصوص در دوران شیردهی، انجام شود، چرا که برخی از این روش ها در این بازه زمانی نیاز به احتیاط بیشتری دارند.

نقش تغذیه و مکمل ها در بازسازی موهای نازک شده

بدن مادر بعد از بارداری و زایمان معمولا با کاهش ذخایر آهن، روی، ویتامین دی و برخی ویتامین های گروه ب مواجه است. این کمبودها به طور مستقیم روی کیفیت و ضخامت تار مو تاثیر می گذارند. مصرف منابع غذایی سرشار از آهن مانند گوشت قرمز، حبوبات و اسفناج، همراه با پروتئین کافی از تخم مرغ، ماهی و مغزها، می تواند به تقویت ساختار مو کمک کند. در مواردی که رژیم غذایی به تنهایی کافی نباشد، پزشک می تواند مکمل های اختصاصی متناسب با نتایج آزمایش خون تجویز کند. مصرف خودسرانه مکمل ها بدون بررسی سطح واقعی کمبودها، نه تنها کمکی به بهبود ریزش مو نمی کند بلکه در برخی موارد می تواند تعادل بدن را بر هم بزند.

جمع بندی

ریزش مو بعد از زایمان، یک اتفاق طبیعی و در اکثر موارد موقتی است که ریشه در افت ناگهانی هورمون استروژن دارد. اگرچه دیدن این حجم از ریزش می تواند نگران کننده باشد، اما دانستن اینکه این روند معمولا طی شش تا دوازده ماه به تعادل باز می گردد، می تواند آرامش خاطر بیشتری به مادران بدهد. با این حال، رعایت نکات مراقبتی، تغذیه مناسب و در صورت نیاز مراجعه به متخصص، می تواند این مسیر را کوتاه تر و راحت تر کند. اگر ریزش موهایتان از حد طبیعی فراتر رفته یا نگرانی خاصی دارید، بهتر است بدون معطلی با یک متخصص پوست و مو مشورت کنید تا علت دقیق بررسی و برنامه درمانی مناسب برایتان طراحی شود.

سوالات متداول

آیا ریزش مو بعد از زایمان همیشه به معنی طاسی دائمی است؟
خیر، در اکثریت قریب به اتفاق موارد این ریزش موقتی است و با گذشت زمان، تراکم مو به حالت طبیعی باز می گردد.

آیا شیردهی باعث تشدید ریزش مو می شود؟
شیردهی به تنهایی عامل ریزش نیست؛ عامل اصلی نوسان هورمونی بعد از زایمان است، هرچند برخی مادران بعد از قطع شیردهی کاهش ریزش را تجربه می کنند.

چه زمانی باید نگران ریزش مو بعد از زایمان شد؟
اگر ریزش بیش از یک سال طول بکشد، لکه های کاملا بدون مو ایجاد شود یا با خارش و التهاب پوست سر همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.

آیا مصرف مکمل بدون تجویز پزشک برای ریزش مو بعد از زایمان توصیه می شود؟
خیر، بهتر است پیش از مصرف هر مکملی، سطح واقعی کمبودهای بدن با آزمایش خون مشخص شود و مکمل با نظر پزشک انتخاب گردد.

آیا روش های کلینیکی مانند مزوتراپی در دوران شیردهی بی خطر هستند؟
انتخاب این روش ها باید حتما با مشورت پزشک و با در نظر گرفتن شرایط شیردهی مادر انجام شود، زیرا برخی درمان ها در این بازه نیاز به احتیاط دارند.